ایمونوتراپی

ایمونوتراپی یا ایمنی‌درمانی، به‌جای حملهٔ مستقیم به تومور، دستگاه ایمنی خود بدن را برای مقابله با سرطان فعال می‌کند. جراحی تومور را برمی‌دارد، پرتو به آن تابانده می‌شود و شیمی‌درمانی سلول را از بین می‌برد؛ در ایمونوتراپی اما، کار اصلی را دستگاه ایمنی بدن انجام می‌دهد و دارو مانعی را برمی‌دارد که سرطان سر راه آن گذاشته است.

این درمان بیشتر در بیماری پیشرفته یا عودکننده به کار می‌رود، مناسب بودن آن با آزمایش روی تومور سنجیده می‌شود و در طول درمان به پایش منظم نیاز دارد.

چرا دستگاه ایمنی خودش سرطان را از بین نمی‌برد؟

دستگاه ایمنی برای شناسایی و از بین بردن هر عامل غریبه و خطرناک ساخته شده است. سلول سرطانی اما راه فرار بلد است: می‌تواند از «نقاط وارسی ایمنی» استفاده کند؛ سازوکارهایی که به‌طور طبیعی مانع حملهٔ دستگاه ایمنی به بافت‌های سالم بدن می‌شوند. به این ترتیب سلول سرطانی روی دستگاه ایمنی ترمز می‌کشد و از دید آن پنهان می‌ماند.

ایمونوتراپی چگونه کار می‌کند؟

رایج‌ترین داروهای ایمونوتراپی، مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (Immune checkpoint inhibitors) هستند. این داروها همان ترمز را آزاد می‌کنند. وقتی ترمز برداشته شود، دستگاه ایمنی دوباره سلول سرطانی را به‌عنوان تهدید می‌شناسد و به آن حمله می‌کند. این داروها معمولاً به‌صورت تزریق وریدی و در فاصله‌های منظم تجویز می‌شوند.

ایمونوتراپی برای چه بیمارانی است؟

ایمونوتراپی بیشتر در این موقعیت‌ها به کار می‌رود: بیماری پیشرفته یا متاستاتیک، سرطانی که عود کرده است، یا بیماری‌ای که به روش‌های دیگر پاسخ نداده است. برای نمونه، در برخی موارد سرطان نازوفارنکس جایگاه مشخصی پیدا کرده است.

ایمونوتراپی درمان همهٔ بیماران نیست. مناسب بودن آن اغلب با آزمایش‌هایی روی خود تومور سنجیده می‌شود؛ نشانگرهایی مانند PD-L1 کمک می‌کنند پیش‌بینی شود کدام بیمار احتمالاً سود بیشتری از این درمان می‌برد. ایمونوتراپی ممکن است به‌تنهایی یا کنار شیمی‌درمانی و درمان‌های دیگر به کار رود و جایگاه آن بخشی از نقشهٔ درمانی است که برای هر بیمار جداگانه طراحی می‌شود.

عوارض ایمونوتراپی و اهمیت پایش منظم

عوارض ایمونوتراپی از جنس عوارض شیمی‌درمانی نیست. وقتی دستگاه ایمنی فعال‌تر می‌شود، گاهی علاوه بر سلول‌های سرطانی، بافت‌های سالم بدن را هم درگیر می‌کند. این التهاب ممکن است در پوست، روده، غده‌های درون‌ریز مانند تیروئید، ریه یا کبد خود را نشان دهد.

بیشتر این عوارض اگر زود شناخته شوند، به‌راحتی قابل مدیریت‌اند. به همین دلیل هر تغییری در بدنتان، مانند اسهال، بثورات پوستی، سرفه یا تنگی نفس، یا خستگی غیرعادی، حتی اگر به نظرتان به درمان ربطی ندارد، باید با تیم درمان در میان گذاشته شود. دارو را خودسرانه قطع نکنید و بدون مشورت با پزشک، داروی دیگری کنار آن شروع نکنید.

نگاه درمانی: ایمونوتراپی در کنار سایر روش‌ها

دکتر فرشید اربابی متخصص رادیوتراپی و انکولوژی است و هم پرتودرمانی را در اختیار دارد و هم درمان‌های دارویی، از جمله ایمونوتراپی را. تصمیم دربارهٔ ایمونوتراپی، چه به‌تنهایی و چه همراه با درمان‌های دیگر، بر پایهٔ نوع و مرحلهٔ بیماری و نتیجهٔ آزمایش‌های تومور و در همراهی با تیم درمان گرفته می‌شود.

پرسش‌های رایج دربارهٔ ایمونوتراپی

آیا ایمونوتراپی همان تقویت ایمنی با مکمل و ویتامین است؟

خیر. ایمونوتراپی سرطان درمانی دارویی و تخصصی با سازوکار مشخص است که زیر نظر پزشک متخصص انجام می‌شود. مکمل‌ها و روش‌های «تقویت ایمنی» که در فضای مجازی تبلیغ می‌شوند، ربطی به این درمان ندارند.

آیا ایمونوتراپی برای همهٔ سرطان‌ها استفاده می‌شود؟

خیر. این درمان بیشتر برای بیماری پیشرفته، متاستاتیک، عودکننده یا مقاوم به درمان‌های دیگر به کار می‌رود و مناسب بودن آن به نوع سرطان و ویژگی‌های تومور بستگی دارد.

فرق ایمونوتراپی با درمان هدفمند چیست؟

درمان هدفمند مستقیماً یک ویژگی مولکولی در سلول سرطانی را هدف می‌گیرد. ایمونوتراپی به‌جای حملهٔ مستقیم، دستگاه ایمنی بدن را فعال می‌کند تا خودش سرطان را بشناسد و با آن مقابله کند.

پیش از ویزیت

اگر به شما یا عزیزتان گفته‌اند بیماری پیشرفته یا عودکننده است و می‌خواهید بدانید ایمونوتراپی گزینه‌ای در مسیر درمانتان هست یا نه، نوبت ویزیت حضوری را از فرم همین صفحه رزرو کنید یا با شماره‌های مطب تماس بگیرید. جواب پاتولوژی، نتیجهٔ آزمایش‌های تومور و تصویربرداری‌ها را همراه داشته باشید.